Zandcement of kunsthars: wat is groener?

Bij het aanleggen van een terras of oprit komt veel kijken, en de keuze van het voegmiddel wordt nogal eens over het hoofd gezien. Toch heeft die keuze impact op het milieu. Twee veelgebruikte opties zijn traditioneel zandcement en modernere kunsthars. Maar welke is nu écht groener? In dit artikel vergelijk je de milieu-impact van beide, zonder jargon, en ontdek je waar je op moet letten.

We kijken naar grondstoffen, productieproces, levensduur, onderhoud en uiteindelijke afvoer. Zo kun je een weloverwogen beslissing nemen die past bij jouw situatie én jouw groene idealen. Want 'groen' is niet altijd zwart-wit: het hangt af van hoe je het bekijkt.

Wat is kunsthars en wat betekent dit voor het milieu?

Kunsthars (of harsgebonden voegmiddel) is een mengsel van kunsthars en fijn zand. Het wordt vaak gebruikt voor voegen die stabiel en onkruidvrij moeten blijven. De milieu-impact van kunsthars is anders dan die van zandcement. De productie van kunsthars is gebaseerd op aardolie, wat niet hernieuwbaar is en veel energie kost. Ook komen er bij de productie chemische stoffen vrij die schadelijk kunnen zijn voor het milieu.

Aan de andere kant heeft kunsthars een aantal voordelen. Zo blijft het vaak langer mooi en is het beter bestand tegen onkruid en mieren, waardoor je minder onderhoud nodig hebt. Ook is het waterdoorlatend, afhankelijk van de uitvoering, en kan het regenwater goed doorlaten. Dit is goed voor de waterhuishouding in je tuin. Het nadeel is dat kunsthars aan het einde van de levensduur moeilijk te scheiden is van het zand, waardoor recycling lastig is. Het wordt vaak gestort of verbrand, wat niet echt duurzaam is.

Bovendien is de productie van kunsthars niet alleen energie-intensief, maar ook de grondstoffen zijn niet oneindig. Als je kijkt naar de totale levenscyclus, kan kunsthars soms beter scoren vanwege de langere levensduur en lagere onderhoudsfrequentie, maar dat hangt sterk af van het gebruik en de kwaliteit.

Afvoer en CO2-voetafdruk: een eerlijke vergelijking

Als je kijkt naar de totale milieu-impact, moet je ook denken aan de afvoer aan het einde van de levensduur. Zandcement kun je, als het eenmaal hard is, moeilijk scheiden van de stenen. Vaak wordt het puin gestort of gebruikt als ondergrond voor wegen. Dat is niet ideaal, maar het is inert en geeft weinig schadelijke stoffen af. Kunsthars daarentegen is lastiger: het bevat polymeren die bij verbranding giftige stoffen kunnen vrijgeven. Recycling is nauwelijks mogelijk, dus het eindigt vaak op de vuilstort.

Bovendien is de productie van cement en kunsthars beide vervuilend. Cement heeft een hoge CO2-uitstoot, maar kunsthars gebruikt aardolie en chemicaliën. Als je kijkt naar de CO2-voetafdruk per vierkante meter, dan scoort kunsthars vaak slechter. Maar als je de levensduur meerekent, kan het verschil kleiner worden. Een duurzaam alternatief is overigens om te kiezen voor open voegen met bijvoorbeeld grind of schelpen, maar dat is niet altijd wenselijk.

Uiteindelijk is de groenste keuze afhankelijk van jouw situatie. Als je een terras hebt dat weinig te verduren heeft en je wilt een natuurlijke uitstraling, dan kan zandcement prima. Heb je een oprit waar veel op wordt gereden en wil je weinig onderhoud, dan kan kunsthars beter zijn, ondanks de hogere productie-impact. Het belangrijkste is dat je bewust kiest en rekening houdt met de lange termijn.

Praktische tips voor een groenere keuze

Denk goed na over de toepassing en de ondergrond voordat je kiest. Een voegmiddel gaat langer mee als de fundering stabiel en goed gedraineerd is. Daardoor voorkom je dat je binnen enkele jaren opnieuw moet voegen of bestraten. Kies voor zandcement een mengsel met een hoog zandgehalte en gebruik niet meer cement dan nodig is voor de beoogde belasting. Bij kunsthars kun je letten op het verbruik en op de mogelijkheid om alleen de voegen te vullen, zonder dat overtollig materiaal op de steen achterblijft. Zo beperk je de milieu-impact van het materiaal zelf.

Denk ook aan de afvoer en hergebruik. Bij het verwijderen van oude bestrating kun je stenen en voegmateriaal scheiden; schone stenen zijn vaak opnieuw te gebruiken. Vraag bij aannemers of leveranciers naar de herkomst van het materiaal en geef de voorkeur aan lokale producten om transport te verminderen. Houd de voegen bovendien vrij van onkruid door te vegen met een borstel in plaats van chemische middelen. Dat verlengt de levensduur van het voegmiddel en verkleint de kans dat je voortijdig moet vervangen. Een goed onderhouden terras of oprit vraagt minder vaak ingrijpend onderhoud, en dat is op termijn de meest duurzame keuze.

Veelgestelde vragen

Conclusie

De vraag of zandcement of kunsthars groener is, heeft geen eenduidig antwoord. Zandcement heeft een lagere productie-impact, maar kunsthars kan op termijn voordeliger zijn voor het milieu door de langere levensduur en minder onderhoud. Het hangt af van jouw specifieke situatie, het gebruik en hoe je de materialen onderhoudt. Door bewust te kiezen, te letten op waterdoorlaatbaarheid en de levensduur, en te kiezen voor een vakman, kun je de impact van jouw bestrating verminderen. Ga je voor traditioneel of modern? Weeg de voor- en nadelen af en kies wat het beste past bij jouw groene doelen.

Lees ook: Wat is de CO2-voetafdruk van bestrating? · Hoe kies je duurzame bestrating? · Zijn waterdoorlatende bestratingsmaterialen echt beter? · Wat is het verschil tussen gerecycled en nieuw materiaal? · Hoe herken je gecertificeerd duurzame bestrating? · Wat kost duurzame bestrating per m2? — meer over duurzaamheid en milieu

Bestratingskosten is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.