Afschot bestrating: hoeveel helling heb je nodig?

Regen is niet je vriend als je terras of oprit niet goed afloopt. Plassen op de tegels, water dat tegen de gevel opspat of een gladde laag ijs in de winter: het zijn allemaal gevolgen van te weinig afschot. Maar hoe bepaal je de juiste helling? En is meer altijd beter? In dit artikel lees je precies welk afschot jouw bestrating nodig heeft, afhankelijk van het type en gebruik.

Afschot is de helling die je aanbrengt op bestrating zodat water wegloopt. Het klinkt simpel, maar veel doe-het-zelvers onderschatten het belang. Een te vlakke bestrating zorgt voor plassen, terwijl een te steile helling oncomfortabel is om op te lopen en er onnatuurlijk uitziet. Het goede nieuws? Met een paar richtlijnen kun je zelf bepalen wat werkt voor jouw situatie.

Wat is afschot en waarom is het belangrijk?

Afschot is de helling die je aanbrengt op een verhard oppervlak, meestal uitgedrukt in procenten. Eén procent afschot betekent dat het oppervlak over een lengte van één meter één centimeter daalt. Het doel is simpel: regenwater moet snel en gecontroleerd wegstromen, bijvoorbeeld naar een put, een goot of een groenstrook.

Zonder voldoende afschot blijft water staan. Dat leidt niet alleen tot onkruid en mos, maar ook tot schade. Bij vorst kan het water in de voegen bevriezen en de tegels optillen. Daarnaast wordt het oppervlak glad en kunnen er verkleuringen ontstaan door vuil dat in het water blijft liggen. Een goed afschot is dus geen luxe, maar een noodzaak voor een duurzame en veilige bestrating.

De gouden regel: 1 tot 2 centimeter per meter

De vuistregel voor bestrating is een afschot van 1 tot 2 procent. Dat betekent: één tot twee centimeter daling per strekkende meter. Voor de meeste terrassen en opritten is dit voldoende om water af te voeren zonder dat je het merkt tijdens het lopen. Bij 1 procent is de helling nauwelijks zichtbaar, maar vaak net te weinig als er veel regen valt. Daarom adviseren de meeste hoveniers om te mikken op 1,5 procent als standaard.

Voor sommige situaties is een groter afschot nodig. Bij een oprit die naast het huis ligt, wil je bijvoorbeeld dat het water van de gevel wegstroomt. Dan kun je het beste 2 procent aanhouden. Bij een terras op het zuiden dat veel zon vangt, is 1 procent vaak genoeg, omdat het water snel opdroogt. In de praktijk zit je dus meestal tussen de 1 en 2 procent, maar dit is nog geen 5 procent. Meer is zelden nodig en kan juist problemen geven.

Hoeveel helling per type bestrating?

Niet elke bestrating is hetzelfde. Bij losse materialen zoals grind of split heb je meer afschot nodig dan bij grote tegels. Grind heeft een ruw oppervlak waar water moeilijker overheen stroomt. Houd daarom minimaal 2 procent aan, en bij een oprit van grind zelfs 2,5 tot 3 procent. Bij betonstraatstenen of keramische tegels is 1,5 procent een goed uitgangspunt, maar controleer altijd of er geen plassen ontstaan na een flinke bui.

Natuursteen is vaak wat oneffen, waardoor water zich in kleine kuiltjes verzamelt. Een afschot van 2 procent is dan veiliger. Bij grote betonplaten (60x60 of groter) is het belangrijk dat ze perfect liggen, want een klein hoogteverschil is al snel een plas. Voor inritten die je met de auto berijdt, geldt: hoe steiler, hoe beter het water wegloopt, maar houd rekening met het comfort. Een afschot van 2 tot 3 procent is gebruikelijk voor een oprit, maar meer dan 5 procent kan bij gladheid gevaarlijk zijn.

In het kort

Meet het afschot met een waterpas en een voegspijker: leg de waterpas op de bestrating en meet het hoogteverschil over één meter.
Zorg dat het afschot altijd van de woning af loopt, meestal richting de tuin of een put.
Bij een terras naast het huis: maak de eerste meter naast de gevel iets steiler (2%) om opspattend water te voorkomen.
Combineer afschot met een goot of kolken om water op te vangen, vooral bij grote oppervlakken.
Let op dat het afschot gelijkmatig is: geen kuilen of bulten, anders blijft water staan.
Bij bestrating met voegen: zorg dat de voegen open zijn en water doorlaten, anders stroomt het over het oppervlak.
Test het afschot met een emmer water: giet het op het hoogste punt en kijk of het overal wegloopt.
Houd rekening met zetting: na een jaar kan de ondergrond inklinken, waardoor het afschot minder wordt. Check dit en vul aan indien nodig.

Veelgestelde vragen

Wat is het minimale afschot voor een terras?

Het minimale afschot is 1 centimeter per meter (1%). Dit is net voldoende voor een klein terras op zandgrond, maar voor de meeste situaties is 1,5% aan te raden om plassen te voorkomen.

Kan het afschot te groot zijn?

Ja, een afschot van meer dan 5% is oncomfortabel om op te lopen en kan bij gladheid gevaarlijk zijn. Ook ziet het er onnatuurlijk uit en kan het verschuiven van losse materialen veroorzaken.

Hoe meet ik het afschot van mijn bestrating?

Leg een waterpas van minimaal 1 meter op de bestrating. Meet met een liniaal of meetlint het hoogteverschil tussen het laagste punt van de waterpas en de bestrating. Dit verschil in centimeters is het percentage.

Wat doe ik als er al plassen ontstaan op mijn terras?

Als het afschot te laag is, kun je niet volstaan met het vullen van de plassen. Je zult de bestrating moeten ophogen aan de hoge kant of opnieuw leggen. Soms kan een goot of kolken helpen om het water af te voeren.

Conclusie

Het juiste afschot voorkomt wateroverlast, schade en veiligheidsrisico's. Houd voor de meeste bestratingen 1,5 tot 2 procent aan, en kies bij losse materialen of opritten voor 2 tot 3 procent. Meet altijd zorgvuldig en test met water of het goed wegloopt. Zo geniet je jarenlang van een droog en mooi terras.

Bestrating laten leggen?

Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via Bestratingskosten.

Bereken je bestratingskosten →

Verder lezen over kosten en prijzen

Lees ook: Wateroverlast op bestrating: oorzaken en oplossingen · Hoe voorkom je plassen op je terras? · Wat is waterdoorlatende bestrating? · Waterdoorlatende bestrating: voor- en nadelen · Welke soorten waterdoorlatende bestrating zijn er? · Kosten van waterdoorlatende bestrating per m² — meer over bestrating en wateroverlast

Bestratingskosten is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.

Afschot: hoeveel helling heeft bestrating nodig?